J.D. Salinger: Edebiyatın Gizemli Münzevisi ve “Çavdar Tarlasında Çocuklar”ın Yaratıcısı

Jerome David Salinger, ya da bilinen adıyla J.D. Salinger (1 Ocak 1919 – 27 Ocak 2010), 20. yüzyıl Amerikan edebiyatının en dikkat çekici ve tartışmalı figürlerinden biridir. Özellikle 1951’de yayımlanan ve kült statüsüne erişen “Çavdar Tarlasında Çocuklar” (orijinal adıyla “The Catcher in the Rye”, Türkiye’de uzun yıllar “Gönülçelen” olarak da bilinir) romanıyla tanınan Salinger, aynı zamanda gözlerden uzak, münzevi yaşam tarzıyla da merak konusu olmuştur. Edebiyat dünyasına damgasını vuran bu önemli yazarın hayatına ve eserlerine daha yakından bakalım.

Hayatının İlk Yılları: New York’tan Askeri Akademiye

1919’un ilk günü New York, Manhattan’da doğan Jerome David Salinger, varlıklı bir ailenin çocuğuydu. Babası Sol Salinger, koşer peynir ithalatçısıydı; annesi Marie (Miriam) ise İskoç, Alman ve İrlanda kökenliydi ve evlendikten sonra Yahudiliği benimsemişti. Salinger, annesinin Yahudi olmadığını ergenlik yıllarında öğrendi.

Manhattan’da büyüyen Salinger, McBurney School gibi özel okullarda eğitim gördü. Burada okul gazetesinde yazılar yazdı ve tiyatroyla ilgilendi. Ancak akademik başarısızlıkları nedeniyle ailesi onu Pensilvanya’daki Valley Forge Askeri Akademisi’ne gönderdi ve buradan 1936’da mezun oldu. Öykü yazmaya lise yıllarında, özellikle Valley Forge’da geceleri gizlice fener ışığında başlamıştı. New York Üniversitesi ve Ursinus College gibi kurumlarda kısa süreli eğitim denemeleri olduysa da devam etmedi.

Edebiyata Adım Atış ve Whit Burnett Etkisi

Salinger’ın yazarlık tutkusu, 1939’da Columbia Üniversitesi’nde Whit Burnett’ın verdiği yazarlık kursuyla daha da pekişti. Burnett, Story dergisinin editörüydü ve Salinger’ın yeteneğini fark etti. Salinger’ın yayımlanan ilk eseri olan “Gençler” (The Young Folks) adlı öyküsü, Mart/Nisan 1940’ta Story dergisinde yer aldı. Burnett, Salinger için önemli bir mentor oldu ve ikili uzun yıllar mektuplaştı.

II. Dünya Savaşı Yılları ve Hemingway ile Tanışma

1941’de Salinger, oyun yazarı Eugene O’Neill’in kızı Oona O’Neill ile bir ilişki yaşadı. Aynı yıl The New Yorker dergisine öyküler göndermeye başladı ve Aralık 1941’de Holden Caulfield karakterinin ilk kez göründüğü “Slight Rebellion off Madison” adlı öyküsü kabul edildi. Ancak Pearl Harbor Saldırısı nedeniyle öykü 1946’ya kadar yayımlanmadı.

1942’de askere alınan Salinger, II. Dünya Savaşı’nda 4. Piyade Tümeni ile Avrupa’da savaştı. Normandiya Çıkarması, Bulge Muharebesi ve Hürtgen Ormanı Muharebesi gibi önemli çatışmalara katıldı. Savaş sırasında, Paris’te savaş muhabiri olarak bulunan Ernest Hemingway ile tanışma fırsatı buldu. Hemingway, Salinger’ın yazılarından etkilenmişti. Savaşın sonlarına doğru karşı istihbarat biriminde görev aldı ve bir toplama kampının kurtarılışına tanık oldu. Bu deneyimler, Salinger’ı derinden etkiledi ve savaş sonrası “savaş stresi reaksiyonu” tedavisi gördü. Savaş sırasında bile yazmaya devam etti ve bazı öyküleri Collier’s ve The Saturday Evening Post gibi dergilerde yayımlandı.

Savaş Sonrası Dönem ve Yükselen Şöhret: “Muz Balığı İçin Mükemmel Bir Gün”

Savaştan sonra Almanya’da Nazilerden arındırma görevinde bulundu ve burada Sylvia Welter ile kısa süren bir evlilik yaptı. ABD’ye döndükten sonra yazmaya odaklandı. 1948’de The New Yorker‘a gönderdiği “Muz Balığı İçin Mükemmel Bir Gün” (A Perfect Day for Bananafish) adlı öyküsü büyük beğeni topladı ve dergiyle uzun süreli bir işbirliğinin başlangıcı oldu. Bu öykü, Salinger’ın daha sonra pek çok eserinde yer alacak olan hayalî Glass Ailesi’ni de okurlarla tanıştırdı. Bu dönemde Zen Budizmi’ne ilgi duymaya başladı.

1949’da “Sarsak Dayı Connecticut’ta” (Uncle Wiggily in Connecticut) adlı öyküsünün “My Foolish Heart” adıyla sinemaya uyarlanması ve sonucun Salinger’ı hayal kırıklığına uğratması, yazarın eserlerinin sinemaya uyarlanmasına karşı katı bir tutum geliştirmesine neden oldu.

Edebiyat Fenomeni: “Çavdar Tarlasında Çocuklar” (Gönülçelen)

Salinger, 1940’lardan beri üzerinde çalıştığı ve Holden Caulfield karakterini merkezine alan romanı “Çavdar Tarlasında Çocuklar”ı (The Catcher in the Rye) 16 Temmuz 1951’de yayımladı. Roman, hazırlık sınıfından kovulan on altı yaşındaki Holden Caulfield’ın birkaç günlük New York macerasını, onun alaycı ve yabancılaşmış birinci şahıs anlatımıyla aktarıyordu.

Roman, yayımlandığı andan itibaren büyük bir popülerlik kazandı. Holden’ın ergen isyanı, masumiyet arayışı ve yetişkin dünyasının “sahtekârlığına” yönelik eleştirileri, özellikle genç okurlar arasında derin yankı buldu. Ancak argo dil kullanımı, cinsellik ve dine yönelik eleştirel göndermeler nedeniyle bazı çevrelerce eleştirildi, birçok ülkede ve okulda yasaklandı. Buna rağmen “Çavdar Tarlasında Çocuklar”, günümüzde hala yılda yüz binlerce satan, modern klasikler arasında yer alan bir eserdir. Salinger, romanın “bir nevi” otobiyografik olduğunu ifade etmiştir. Romanın getirdiği büyük şöhret, yazarın hayatını derinden etkileyecekti.

İnziva Yılları: Dünyadan Kaçış

“Çavdar Tarlasında Çocuklar”ın getirdiği yoğun ilgi ve şöhret, Salinger’ı bunalttı. Kamusal figür olmaktan kaçınarak New York’tan ayrılıp New Hampshire, Cornish’te kırsal bir bölgeye yerleşti. Burada münzevi bir yaşam sürmeye başladı, röportaj vermeyi ve fotoğraf çektirmeyi reddetti. Yayımladığı eserlerin sayısı giderek azaldı. Bu dönemde yayımladığı eserler şunlardır:

• Dokuz Öykü (Nine Stories) (1953): “Muz Balığı İçin Mükemmel Bir Gün” gibi önemli öykülerini içeren bir derleme.
• Franny ve Zooey (Franny and Zooey) (1961): Bir novella ve bir uzun öyküden oluşur.
• Yükseltin Tavan Kirişini, Ustalar ve Seymour: Bir Giriş (Raise High the Roof Beam, Carpenters and Seymour: An Introduction) (1963): İki novella içerir.  

Salinger’ın yayımlanmış son eseri, The New Yorker‘da 19 Haziran 1965’te çıkan “Hapworth 16, 1924” adlı uzun öyküsü oldu. Bu tarihten sonra hiçbir yeni eseri yayımlanmadı.

İnziva hayatı, hakkındaki merakı daha da artırdı. Kendisi hakkında yazılan biyografilere ve anılara karşı hukuk mücadelesi verdi. Eski sevgilisi Joyce Maynard ve kızı Margaret Salinger’ın yazdığı anı kitapları nedeniyle onlarla arası açıldı. Salinger, samimiyetsizlik ve ikiyüzlülük olarak gördüğü her şeyden uzak durmaya çalıştı.

Son Yılları ve Vefatı

Salinger, hayatının son yıllarını da kamuoyundan uzakta, Cornish’teki evinde geçirdi. 1980’de son röportajını verdi. Yayımlanmamış pek çok eseri olduğu söylentileri yayılsa da, bunlar hiçbir zaman doğrulanmadı veya gün yüzüne çıkmadı.

J.D. Salinger, 27 Ocak 2010’da, 91 yaşındayken Cornish, New Hampshire’daki evinde doğal nedenlerden dolayı hayatını kaybetti. Ardında, özellikle “Çavdar Tarlasında Çocuklar” ile edebiyat tarihinde silinmez bir iz ve büyük bir gizem perdesi bıraktı.

J.D. Salinger’ın Başlıca Eserleri

Roman:

• Çavdar Tarlasında Çocuklar (The Catcher in the Rye, 1951)

Öykü Derlemeleri ve Novellalar:

• Dokuz Öykü (Nine Stories, 1953)
  • Muz Balığı İçin Mükemmel Bir Gün (A Perfect Day for Bananafish)
  • Sarsak Dayı Connecticut’ta (Uncle Wiggily in Connecticut)
  • Eskimolarla Savaştan Hemen Önce (Just Before the War with the Eskimos)
  • Gülen Adam (The Laughing Man)
  • Teknede (Down at the Dinghy)
  • Esmé İçin – Sevgi ve Yoksunlukla (For Esmé – with Love and Squalor)
  • Yeşil Gözlüm, Al Dudaklım (Pretty Mouth and Green My Eyes)
  • De Daumier-Smith’in Mavi Dönemi (De Daumier-Smith’s Blue Period)
  • Teddy
• Franny ve Zooey (Franny and Zooey, 1961)
  • Franny
  • Zooey
• Yükseltin Tavan Kirişini, Ustalar ve Seymour: Bir Giriş (Raise High the Roof Beam, Carpenters and Seymour: An Introduction, 1963)
  • Yükseltin Tavan Kirişini, Ustalar (Raise High the Roof Beam, Carpenters)
  • Seymour: Bir Giriş (Seymour: An Introduction)

Diğer Önemli Yayımlanmış Öyküsü:

• Hapworth 16, 1924 (1965)

(Metinde yer alan diğer yayımlanmış, derlenmiş, derlenmemiş ve yayımlanmamış öykü listesi oldukça kapsamlıdır ve blog formatında okuyucuyu yormamak adına burada sadece en bilinenler vurgulanmıştır.)

J.D. Salinger, az sayıda eseriyle Amerikan edebiyatını derinden etkilemiş, bireyin toplumla çatışmasını, yabancılaşmayı ve masumiyet arayışını unutulmaz karakterler aracılığıyla anlatmış bir yazardır. Münzevi yaşamı ise onun efsanesini daha da büyütmüştür.

 

 Blog metinlerimizi beğendiyseniz, asıl macera Anlatika Mağaza‘da sizi bekliyor!

Yüzlerce e-kitap arasından size hitap edeni bulun ve okuma listenizi hemen zenginleştirin. Yeni yazarlar, farklı konular ve sınırsız bilgi… Hadi, Keşfet!

 Anlatika E-Kitap Dünyasına Adım Atın: https://www.shopier.com/anlatika