Anadolu’nun İlk Sakinlerinden Hattiler: Hititlerden Önce Kızılırmak Havzasının Gizemli Halkı!

Kızılırmak Havzasının Kadim Sakinleri: Hatti Ülkesi

Anadolu’nun zengin tarihinde önemli bir yere sahip olan Hatti, özellikle Tunç Çağı’nda Kızılırmak civarında varlık göstermiş bir bölge ve bu bölgede yaşayan halkın adıdır. Arkeolojik ve yazılı kaynaklar, Hattilerin Anadolu’nun en eski bilinen halklarından biri olduğunu ortaya koymaktadır. Tunç Çağı’nın sona ermesiyle birlikte “Hatti” ismi coğrafi olarak Kuzey Suriye’deki Geç Hitit devletleri için de kullanılmaya başlanmıştır.

Tarihi Kaynaklarda Hatti’nin İzleri

Hatti adının geçtiği en eski kaynaklardan biri, Akad kralı Naram-Sîn’in M.Ö. 22. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen şiiridir. Bu şiirde, efsanevi bir Hatti kralı olan Pamba’dan bahsedilmektedir. Daha sonra, M.Ö. 1900’lere ait Kültepe’de (Kaniş) bulunan Eski Asur ticaret kolonisi arşivlerindeki tabletlerde “Atti” adı, Kızılırmak civarında çeşitli şehir devletlerinin bulunduğu bir bölgeyi tanımlamak için kullanılmıştır. Bu bölgenin nüfusunu, Hint-Avrupa kökenli olmayan Hattiler oluşturmaktaydı.

Hititler Döneminde “Hatti Ülkesi”

Anadolu’ya sonradan gelen ve Hint-Avrupa kökenli bir dil konuşan Hititler, bu bölgeye yerleştiklerinde kendilerinden önce burada yaşayan Hattilerin adını benimsemişlerdir. Hitit kaynaklarında “Hatti Ülkesi” tabiri, hem geniş anlamda Hitit İmparatorluğu’nun tamamını hem de dar anlamda imparatorluğun merkezi konumundaki Ankuva, Arinna, Hattuşaş (Hitit başkenti), Taviniya ve Zipaland gibi önemli şehirlerin bulunduğu çekirdek bölgeyi ifade edebiliyordu.

Hitit İmparatorluğu’nun Yıkılışı Sonrası “Hatti” Adının Evrimi

Hitit İmparatorluğu’nun M.Ö. 1180 civarında yıkılmasının ardından “Hatti” ismi, siyasi ve kültürel bir miras olarak Kuzey Suriye’de kurulan Yeni Hitit (Geç Hitit) devletçiklerine geçmiştir. Özellikle Karkamış ve çevresindeki topraklar, Yeni Asur kaynaklarında sıklıkla “Hatti Ülkesi” olarak anılmaya devam etmiştir.

Tanah’taki “Ḥatti” İfadesi

Yahudi kutsal kitabı Tanah’ta da Ḥatti (İbranice: חִתִּ֥י, romanize: ḥitti) olarak geçen bir halktan söz edilir. Ancak metin, bu ifadenin Hint-Avrupa kökenli Hititlere değil, daha ziyade ya ilk dönem Hattilerine ya da Demir Çağı’ndaki Suriye-Hitit devletlerine atıfta bulunduğunu belirtmektedir. Bu ayrım, bölgenin karmaşık etnik ve kültürel yapısını anlamak açısından önemlidir.

 

 Blog metinlerimizi beğendiyseniz, asıl macera Anlatika Mağaza‘da sizi bekliyor!

Yüzlerce e-kitap arasından size hitap edeni bulun ve okuma listenizi hemen zenginleştirin. Yeni yazarlar, farklı konular ve sınırsız bilgi… Hadi, Keşfet!

 Anlatika E-Kitap Dünyasına Adım Atın: https://www.shopier.com/anlatika