Roma’nın Çılgın İmparatoru: Caligula’nın Delilik ve Terörle Dolu Saltanatı

Roma tarihinde hiçbir imparator, Caligula kadar kısa sürede bu denli büyük bir nefret ve korkuyla anılmamıştır. Halkın sevgilisi, “küçük çizme” lakaplı bir yıldız olarak başladığı saltanatını, Roma’yı dehşete düşüren bir canavara dönüşerek bitirdi. Atını konsül yapmayı planlayan, kendisine tanrı diyen, zulüm ve sapkınlıkla anılan bu genç imparatorun şok edici hikayesi, mutlak gücün en karanlık yüzünü gözler önüne seriyor.

‘Küçük Çizme’den Yetim Bir Gence: Travmatik Gençlik

Asıl adı Gaius olan Caligula, sevilen general Germanicus’un oğluydu. Babasının Germanya seferlerinde askerlerin maskotu olmuş, giydiği minik asker çizmeleri sayesinde “Caligula” (Küçük Çizme) lakabını almıştı. Ancak bu mutlu çocukluk, babasının şüpheli ölümü ve annesi ile kardeşlerinin İmparator Tiberius tarafından zulme uğrayıp ölüme terk edilmesiyle bir kâbusa dönüştü. Genç Caligula, hayatta kalmak için zalim İmparator Tiberius’un yanında, Capri adasında her an tetikte yaşadı ve gerçek duygularını bir maskenin ardına gizlemeyi öğrendi.

Umut Dolu Başlangıç: Roma’nın Yeni ‘Yıldızı’

Tiberius’un 37’de ölümüyle Caligula tahta çıktığında, tüm Roma bir bayram havasına büründü. Halk, kasvetli Tiberius’tan sonra sevilen Germanicus’un genç ve enerjik oğlunu bir kurtarıcı gibi karşıladı. Caligula da bu beklentileri boşa çıkarmadı:

• Siyasi sürgünleri geri çağırdı.
• Tiberius’un başlattığı vatana ihanet davalarını durdurdu.
• Halka cömertçe para dağıttı ve görkemli gladyatör oyunları düzenledi.

İlk yedi ay boyunca Roma, Caligula ile adeta bir balayı yaşıyordu.

Dönüm Noktası: Her Şeyi Değiştiren Hastalık

Saltanatının ilk yılının sonlarında Caligula, ölümcül bir hastalığa yakalandı. Bütün imparatorluk onun için dua etti ve Caligula hayata tutunmayı başardı. Ancak antik tarihçilere göre, iyileşen adam artık eski Caligula değildi. Hastalık, onun akli dengesini tamamen bozmuştu. Roma’nın “yıldızı” sönmüş, yerine paranoyak, zalim ve megaloman bir tiran gelmişti.

Deliliğin Saltanatı: Skandallar ve Zulüm

Caligula’nın sonraki üç yılı, Roma’nın hafızasından silmek isteyeceği akıl almaz olaylarla doludur:

• Kendini Tanrı İlan Etti: Kendisini yaşayan bir tanrı ilan etti, tapınaklar inşa ettirdi ve Roma’daki diğer tanrı heykellerinin kafalarını kendi kafasıyla değiştirdi.
• Aşırı Zulüm: En ufak bir eleştiriye bile tahammülü yoktu. Yemek yerken idamları izlemekten zevk aldığı, “Keşke tüm Roma halkının tek bir boynu olsa da hepsini birden kessem!” dediği rivayet edilir. Senatörleri arabasının yanında koşturarak aşağılardı.
• Sapkınlık ve Savurganlık: Sarayda bir genelev açtığı, kız kardeşleriyle ensest ilişki yaşadığı (özellikle taptığı kardeşi Drusilla ile) ve senatörlerin eşlerini onlarla birlikte olmaya zorladığı anlatılır. Devlet hazinesini Nemi Gölü’ndeki devasa yüzen saraylar gibi akıl almaz lüks harcamalarla tüketti.
• Atı Incitatus: En meşhur deliliği ise atı Incitatus‘a olan takıntısıydı. Atı için mermer bir ahır yaptırdı, mücevherli gerdanlıklar taktı ve onu konsül yapmayı planladığını açıkladı. Bu, Roma yönetici sınıfına yaptığı en büyük hakaret olarak kabul edildi.

Kanlı Son ve Tartışmalı Miras

Caligula’nın bitmek bilmeyen aşağılamaları ve zulmü, en yakınındakileri bile canından bezdirdi. 24 Ocak 41’de, kendi muhafızları olan Praetorian birliği komutanlarından Cassius Chaerea liderliğindeki bir grup subay tarafından sarayın koridorlarında pusuya düşürülerek defalarca bıçaklandı. Suikastçılar, karısını ve küçük kızını da acımasızca öldürerek onun soyundan bir iz bırakmamak istediler.

Caligula’nın hikayesi, Anlatika‘da sıkça vurguladığımız bir gerçeği, sınırsız gücün insan ruhunu nasıl yozlaştırabileceğini en çıplak haliyle gözler önüne serer. Gerçekten deli miydi, yoksa sadece genç, travmalı ve gücü eline aldığında kontrolden çıkmış acımasız bir otokrat mıydı? Bu soru hala tarihçiler arasında tartışılsa da Caligula, tarihin en büyük “güç zehirlenmesi” vakalarından biri ve bir tiranın nasıl yaratıldığına dair unutulmaz bir ibret vesikası olarak anılmaya devam ediyor.