Afrika’dan Tahta Uzanan Yol: Roma’nın İlk Afrikalı İmparatoru Septimius Severus

Roma İmparatorluğu denince akla genellikle İtalyan kökenli liderler gelir. Ancak tarih, sınırları ve beklentileri aşan figürlerle doludur. İşte Septimius Severus, bu ezber bozan isimlerin başında yer alır. 11 Nisan 145’te, Afrika’nın Leptis Magna şehrinde (bugünkü Libya) doğan Severus, Roma’yı yöneten ilk Afrika kökenli imparator olarak tarihe geçti. Peki, bir eyaletten gelip Roma’nın en tepesine tırmanan bu askeri dehanın hikayesi neydi?

Libya’dan Roma’ya: Bir Yükseliş Hikayesi

Seçkin ve varlıklı bir ailenin çocuğu olan Severus, hem Libya-Fenike hem de Roma soyundan geliyordu. Gençliğinde devlet kademelerinde hızla yükseldi ve İmparator Commodus döneminde Pannonia lejyonlarının komutanlığı gibi kritik bir göreve atandı. Onun için dönüm noktası, Roma’yı kaosa sürükleyen “Beş İmparator Yılı” oldu. İmparator Pertinax’ın 193’te öldürülmesiyle ortaya çıkan iktidar boşluğunu ustalıkla değerlendirdi. Lejyonları tarafından Carnuntum’da imparator ilan edildi ve rotasını hızla İtalya’ya çevirdi.

Beş İmparator Yılı ve İktidar Mücadelesi

Severus, tahtı para karşılığı satın alan Didius Julianus‘u saf dışı bırakarak Roma’yı kolayca ele geçirdi. Ancak önünde iki büyük rakip daha vardı: Suriye’de imparator ilan edilen Pescennius Niger ve Britanya’nın güçlü valisi Clodius Albinus.

Severus, tam bir strateji dehası olduğunu kanıtladı. Önce Albinus’a “Sezar” unvanı vererek onu oyaladı ve geçici olarak müttefiki yaptı. Ardından tüm gücüyle doğuya yönelerek 194’te Niger’i İssus Savaşı’nda kesin bir yenilgiye uğrattı. Rakiplerinden birini eledikten sonra, bu kez yüzünü Batı’ya döndü ve kendisine ihanet eden Albinus’un üzerine yürüdü. 197’deki kanlı Lugdunum Muharebesi’nde Albinus’u da mağlup ederek Roma İmparatorluğu’nun tek hâkimi oldu.

Asker İmparator: Fetihler ve Reformlar

İktidarını sağlamlaştıran Septimius Severus, tam bir “asker imparator” gibi davrandı. Ordusunu alıp Part İmparatorluğu’na savaş açtı, başkentleri Tizpon’u yerle bir etti ve Roma’nın doğu sınırlarını Dicle Nehri’ne kadar genişletti. Sınır güvenliğine büyük önem vererek Arabistan ve Afrika’daki savunma hatlarını (Limes) güçlendirdi.

Severus, gücünün kaynağı olan orduyu asla unutmadı. Lejyonların sayısını artırdı, askerlerin maaşlarını yükseltti ve onlara özel imtiyazlar tanıdı. Bu durum, onu askerler arasında inanılmaz popüler yaparken, Roma’yı giderek daha fazla askeri bir diktatörlüğe dönüştürdü.

Senato ile Gerginlik ve Severus’un Mirası

Bir asker olarak tahta çıkması, Senato ile arasının hiçbir zaman iyi olmamasına neden oldu. Kendisine komplo kurdukları şüphesiyle onlarca senatörü idam ettirdi ve yerlerine kendi sadık adamlarını atadı. Buna rağmen, Commodus döneminin yozlaşmasından bıkmış olan halk için istikrar ve zafer getiren bir liderdi. Roma’daki Septimius Severus Zafer Takı, onun bu başarılı döneminin bir anıtı olarak hala ayaktadır.

Hayatının son yıllarını Britanya’da geçiren Severus, Hadrian Duvarı’nı güçlendirdi ve 4 Şubat 211’de Eboracum’da (bugünkü York) hayatını kaybetti. Ölümünün ardından oğulları Caracalla ve Geta tahta geçti ve böylece Severuslar Hanedanı‘nı kurmuş oldu.

Septimius Severus’un hikayesi, Anlatika‘da ele almayı sevdiğimiz türden bir ders niteliğindedir: Hırs, askeri deha ve doğru zamanda atılan adımlar, en beklenmedik kişileri bile tarihin zirvesine taşıyabilir. O, Roma’ya istikrar getirmiş ancak aynı zamanda imparatorluğun gelecekteki “Asker İmparatorlar” döneminin de kapısını aralamıştır.